Genel Bilgi
Çok eski zamanlardan beri sağlıklı yaşamak için kullanılan bir bitkidir. Hatta ülkemizde "Sağlıklı yaşamak istiyorsan, yılda en az bir defa ısırgan yemek gerekir " şeklinde bir inanç da bulunmaktadır . Yeryüzünün hemen her bölgesine yayılmış 500’ e yakın ısırgan türü bulunmaktadır . Bitkinin bilimsel adı "Urtica dioica" dır. "Urtica" kelimesi Latince "Urere: Yakmak, Uro: Yakarım" kelimesinden türemiştir. Bitki ile temas edildiğinde, tüylerde bulunan maddelerden dolayı, deri adeta yanar, allerjik reaksiyonlar meydana gelir .
Ülkemizde 5 türü bulunur: Bunlardan en yaygın olanı ve en çok kullanılanı "Urtica dioica" dır. Ülkemizde "Urtica urens" bilimsel isimli ısırgan türü de hemen hemen U. dioica'nın bulunduğu bölgelerde bulunur. Genellikle beraber toplanıp kullanılır. Isırgan Anadolu ve Trakya'da yol kenarlarında , duvar ve orman kenarlarında ve genellikle nemli yerlerde yetişir.
[YUKARI]
Halk Arasındaki Kullanımı
Isırganın toprak üstü kısımları taze olarak salata ( tabii haşlandıktan sonra), yumurtalı ısırgan, ısırgan böreği ve hâttâ ısırgan çorbası gibi değişik şekillerde yenir. Ayrıca kurutulmuş yaprakları veya toprak üstü kısımları idrar söktürücü, böbrek taşı düşürücü ve sağlıklı yaşamak için çay olarak içilir. Taze bitki, bilhassa mafsal romatizması olanlar tarafından, ağrıyan yerlere sürülerek romatizmaya karşı kullanılmaktadır. Diğer taraftan, bitkinin tohumları bal ile karıştırılarak kansere karşı kullanılmakta ise de bu kullanılış tavsiye edilmez çünkü kullanılışı açıklayan herhangi bir bilimsel çalışma yoktur.
Isırgan Dünyanın değişik ülkelerinde çok değişik amaçlarla halk ilacı olarak kullanılmaktadır. Bunlardan en önemlileri şunlardır: Kan şekerini düşürücü, kan yapıcı, kan temizleyici, idrar yolları hastalıkları, romatizmaya karşı, saç dökülmesini önleyici...
[YUKARI]
Yapısındaki Maddeler
Yaprak ve Toprak Üstü Kısımlarda:
Asitler : Formik, silisik, sitrik, fumarik, gliserik, malik, okzalik, fosforik, kinik, süksinik, treonik asitler.
Aminler : Kolin, asetil kolin, betain, lesitin, histamin, serotin, glikoproteinler
Flavonoitler : Kemferol, izoramnetin, kersetin ve glikozitleri.
Diğer maddeler : Kolin asetiltransferaz, skopoletin, ß - sitosterol, tanenler, poliholozitler ...
Toprak Altı Kısımlarda:
Lektinler : UDA( Urtica Dioica Aglutinin )-Bu madde 6 izolektinin karışımıdır .
Poliholozitler : Glukanlar, galaktoglukanlar
Diğer Maddeler : skopoletin, triterpenler, ß-sitosterol ve heterozitleri, fenil propan türevleri, benzer yapıda 6 lignan
Sonuç:
Görüldüğü gibi toprak altı ve üstü kısımların kimyasal yapıları farklıdır . Dolayısıyla kullanılışları da farklıdır.
[YUKARI]
Fitoterapi(Bitkilerle Tedavi)' de kabul edilen kullanılışları
Yaprak ve Toprak Üstü Kısımları:
Romatizmal hastalıklar ve artritte tedaviyi destekleyici olarak dahilen ve haricen
Enflamasyonlu idrar yolları hastalıklarının tedavisinde ve kum dökücü olarak diüretik etkisinden yararlanılarak dahilen.
Toprak Altı Kısımları:
Prostat şikayetlerinde, mesane tahrişlerinde ve prostat hiperplazisinin I. ve II. Fazlarında idrarla ilgili şikayetleri giderici olarak. Büyümüş prostatı küçültmez ama belirtileri hafifletir hâttâ yok eder.
[YUKARI]
Araştırmaları Devam Eden Etkileri
Yaprak, toprak üstü kısımlar ve köklerden elde edilen ekstreler üzerinde yapılan biyolojik aktivite deneylerinde, ekstrelerin antienflamatuvar, immunomodülatör, aromataz aktivitesini inhibe eden ve diğer bazı etkilere sahip olduğu gösterilmiştir. Bu alandaki araştırmalar devam etmektedir.
[YUKARI]
Yan Etkiler
GENELLİKLE YAN ETKİ VE ZEHİRLENME VAKALARI GÖRÜLMEMİŞTİR.
AMA KULLANIMDA AŞAĞIDAKİ HUSUSLARA DİKKAT EDİLMELİDİR.
-Fazla miktarda ısırgan çayı içilmesi halinde bazen ve bazı hassas kişilerde hafif mide rahatsızlıkları görülebilir. Çay içilmesi kesildiğinde belirtiler kaybolur.
-Adet siklusunu etkilediği için, hamilelerde ve emzirme sırasında, çok miktarda dahilen kullanımı tavsiye edilmez.
-Kan şekerini düşürücü etkisi tespit edildiği için, antidiyabetik ilaçlarla beraber, yüksek miktarlarda ve sürekli kullanılmamalıdır.
-Diklofenak ' ın etkisini artırdığı tespit edilmiştir. Bu yüzden diklofenak taşıyan ilaçlarla* beraber kullanılmamalıdır.
*Diklorfenak taşıyan müstahzarlar : Voltaren, Miyadren, Cataflam, Dolorex, Kalidren, Diclomec, Difenok .
[YUKARI]
Diğer Kullanımlar
Isırgan saç dökülmesini önleyici olarak geleneksel bir ilaç olarak kullanılmaktadır. Bu amaç için eskiden ısırgan suyu kullanılırdı. Şimdi ısırgan ekstrelerinden hazırlanan friksiyon suları ve şampuanlar kullanılmaktadır. Avrupa, Japonya ve ABD' de saç dökülmesini önleyen veya azaltan ısırgan preparatlarına patent alınmıştır. Yaygın olarak kullanılmaktadır.
[YUKARI]
Hekim ve Eczacılar İçin Ayrıntılı Bilgi Bulunan Genel Kaynaklar
Bradley P.R. ,British Herbal Compendium , British Herbal Medicine Association (1992)
British Herbal Pharmacopea, British Herbal Medicine Association (1996)
Blumenthal M. (Ed), The Complete German Commision E Monographs, American
Botanical Counsil , Boston (1998 ) (tercüme : S.Klein ).
Bombardelli, E., Morazzoni, P.,Urtica dioica L.,Fitoterapia 58,387-402 (1997)
ESCOP Monograps ,Urticae Radix , ESCOP (1996)
Newall,C.A.,Anderson,L.A.,Phillipson J.D., Herbal Medicines ,The Pharmaceutical Press , Londra (1996 ) .
PDR for Herbal Medicines , Medical Economics Company ,New jersey (2000).
Weiss ,R.F.,Herbal Medicines ,Beaconsfield Publishers Ltd., Beaconsfield (1988 ) (Tercüme : A.R.Mens ).
[YUKARI]
|
